حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2207
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
هىيراكس علم مخالفت بر ضدّ او بيفراشت ، باعث شد ، كه از امور شرقى صرفنظر كند . بنابراين در مدّت بيش از بيست سال آرامشى در پارت برقرار بود . تيرداد در اين موقع دو نقشه ميتوانست داشته باشد ، از منازعات داخلى دولت سلوكى استفاده كرده ، بر ممالك ديگر سلوكيها بتازد و پارت را بزرگ كند ، يا بتحكيم مبانى دولت جوان پرداخته آن را نيرومند گرداند . اين شاه عاقل نقشهء دوّم را ترجيح داده توجّه خود را بامور داخلى مصروف داشت ، توضيح آنكه قلاع زيادى در محلهائى ، كه طبيعت هم آنجاها را محكم كرده بود ، بساخت و ساخلوهائى در قلاع نشاند . از كارهاى او بناى شهرى بود جديد ، كه ژوستن گويد ( دارا ) نام داشت و در كوه زاپا ارتهنن « 1 » واقع بود . محلّى را ، كه تيرداد براى بناى دارا ، پايتخت خود ، انتخاب كرد باعلى درجه با خيال او موافقت ميكرد : اين شهر را از هر طرف كوههائى ، كه داراى شيبهاى تند بود ، در احاطه داشت . خود شهر در جلگهاى واقع بود ، كه حاصلخيزيش را بسيار ستودهاند . رودهاى كوچك و جوىبارهاى زياد جلگه را آبيارى ميكرد ، خاك بدرجهاى قوّت داشت ، كه شخم زدن آن تقريبا لازم نبود ، جنگلهاى وسيع و زياد هوا را خنك و آبوهوا را معتدل ميداشت ، با صرفنظر از اينكه شكارگاههاى عالى براى انواع تفريحات و ورزشها آماده بود . بعض نويسندگان ديگر رومى نام اين شهر را داريوم « 2 » ضبط كردهاند ( مثلا پلين ، تاريخ طبيعى ، كتاب 6 ، بند 16 ) « 3 » . هر دو اسم صحيح است ، پلين يكصد و اندى سال قبل از ژوستن ميزيسته و نوشتههاى هر دو نويسنده راجع بوقايع دو سه قرن قبل از زمان آنها است . پلين اسمى را ضبط كرده ، كه به زبان پارسى قديم ، كه در زمان هخامنشيها متداول بود ، نزديكتر است و ژوستن نامى را ، كه به زبان پهلوى است . متأسّفانه نتوانستهاند محقّقا محلّ دارا را معيّن كنند . ژوستن گويد ، در كوه زاپاارتهنن واقع است . پلين اين محل را آپاورتن « 4 » نوشته ( در نسخهاى
--> ( 1 ) - Zapaortenon . ( 2 ) - Dareium . ( 3 ) - Pline H . N . Vl . 16 . ( 4 ) - Apavortene .